تبلیغات
توصیه های اخلاقی و معنوی - توصیه ها و دستورالعمل برای تزكیه نفس برای اهل ایمان در ماه مبارک رمضان

توصیه های اخلاقی و معنوی
 
دستورالعمل برای سیر و سلوك الی الله و تزكیه نفس

رمضان یعنی چه ؟

 پیامبر اکرم (ص) فرمود : نام این ماه رمضان  گذاشته شده ، زیرا گناهان را می سوزاند و یکی از نام های خداوند نیز رمضان است . در این ماه قرآن وانجیل و تورات و زبور نازل شده اند و یکی از چهار ماهی است که خداوند جنگ را در آن حرام فرمود مگر اینکه جنبه دفاع داشته باشد (کنز العمال ج 8 ص 466 )

توصیه امام صادق (ع) به روزه داران :

1-    ای روزه دار در آن هنگام که روزه هستی خود را در دالان ورودی به آخرت ببین .

2-    حالت فروتنی و خشوع و ترس از مولا داشته باش .

3-    از غیرخدا هرچه را که هست بیزار شو.

4-    قلب خود را از عیوب و دلت را از حیله پاک گردان .

5-    محبت خود را به خدا خالص گردان .

6-    از خداوند قهار بیمناک باش .

7-    بدن وجانت را برای محبت و ذکر او فارغ بدار .

8-    جسم خود را برای عمل به اوامر و دستورات الهی مهیا کن .

9-    اعضای خود به ویژه زبانت را از گناهان حتی قسم خوردن و مجادله حفظ کن .

آنگاه حضرت در پایان می فرماید :

اگر به آنچه که گفته شد عمل کردی ، حق روزه را ادا کردی و گر نه از فضیلت روزه خود کم گذاشته و ثواب کمتری برده ای .

و در حدیثی دیگر می فرمایند :

هر گاه روزه دار هستی ، پس باید گوش و چشم تو هم روزه دار باشند . باید جوارح و جمیع اعضای تو از زشتی ها پاک باشد و باید کارهای لغو و بیهوده را از خود دور کنی . لازم است بر تو حلم و وقار و خشوع روزه واقعی . روزه دار باید در حدّ امکان سکوت وخاموشی اختیار کند مگر ذکر خدا . از قهقهه و بلند خندیدن باید اجتناب کند ، زیرا خداوند بر خنده های قهقهه خشم دارد .

روزه در احادیث :

رسول خدا (ص) فرمودند :

برای بهشت دری است به نام ریّان که فقط روزه داران از آن وارد می شوند (وسائل الشیعه ، ج7، ص295)

2- امام علی (ع) فرمودند :

روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شکم است ( میزان الحکم ، ج 2، ص 1678)

3- حضرت فاطمه الزهرا(س) فرمودند :

خداوند روزه را برای استواری اخلاص ، واجب فرمود (بحارالانوار ، ج 93 ، ص 368 )

4- امام صادق(ع) فرمودند :

هر که روزه داری را افطار دهد ، اجرش همانند اجر اوست ( کافی ، ج 4 ، ص 65 )

 5-امام رضا (ع) فرمودند :

مردم به انجام روزه امر شده اند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن فقر و بیچارگی آخرت را بیابند . ( علل الشرایع ، ج 1 ، ص 270 )

  حضرت علی (ع) فرمودند :

روزی رسول خدا برای ما خطبه ای ایراد کرد و فرمود : ای مردم ! همانا ماه با برکت و رحمت و آمرزش به شما روی آورده است .

این ماه نزد خدا برترین ماه است و روزهایش برترین روزها و شب هایش برترین شب ها و ساعاتش بهترین ساعات ، در این ماه شما به میهمانی خدا دعوت شده اید و در زمره بهرمندان از کرامت خداوند قرار گرفته اید . در این ماه نفس های شما تسبیح خداست و خواب شما عبادت است و اعمال شما پذیرفته و دعایتان به اجابت می رسد .....   . من برخاستم و عرض کردم : ای رسول خدا ! برترین کارها در این ماه چیست ؟ پیامبر فرمود : ای اباالحسن ! برترین کارها در این ماه خویشتن داری ( دوری ) از حرام های خداوند عز وجل است ( أمالی صدوق ، ص 155 )

سفارش امام صادق (ع) به فرزندانش هنگام حلول ماه رمضان :

جان های خود را به تلاش و کوشش وادارید ، زیرا در این ماه روزی ها قسمت و اجل ها نوشته می شود و در آن نام های میهمانان خدا که بر او وارد می شوند نوشته می گردد . دراین ماه شبی هست که عمل در آن از عمل هزار ماه بهتر است ( بحارالانوار ، ج 93 ، ص 375 )

آنچه که باید روزه دار بداند :

 اول : خداوند به این دلیل برای میهمانان خود گرسنگی را به عنوان پذیرایی برگزیده است که نعمتی بالاتر از نعمت معرفت و تقرب و لقای حق نیست و گرسنگی یکی از مهمترین عوامل معرفت و قرب به حق می باشد .

دوم : حکمت روزه گرفتن ، کم خوردن و تضعیف قوای بدن است و لذا جبران کردن و چندبرابر خوردن در شب ، انسان را از هدف روزه دور می سازد .

سوم : سزاوار نیست که انسان فقط به خاطر نجات از عذاب جهنم و یا رفتن به بهشت روزه بگیرد، بلکه باید انسان به نیت دورشدن از صفات شیطانی و وصل شدن به اوصاف روحانی روزه بگیرد و در پرتو این ، ورود به بهشت و نجات از جهنم نیز خود تحقق می یابد .

به ادامه مطلب مراجعه شود

اعمال عمومی ماه رمضان :

 1-    روزه داشتن ؛ چنانچه افراد مکلّف عذر شرعی نداشته باشند ، روزه های این ماه بر آنان واجب است .

2-    صدقه دادن .

3-    از بهترین کارهای این ماه ترک گناه است .

4-    تلاوت قرآن : ماه رمضان ، بهار قرآن است . از امام صادق (ع) نقل شده است : " با قرائت قرآن به استقبال این ماه بروید " .

5-    تعقیبات مخصوص : پس از نماز این تعقیبات خوانده شود .

" الّلهُمَّ ارزُقنِی حَجَّ بَیتِکَ الحَرامِ فِی عامِی هَذا وَ فِی کُلِّ عامٍ ....

یا عَلِیُّ یا عَظِیمُ ، یاغَفُورُ یا رَحیمُ ، أَنتَ الرَّبُّ العَظِیمُ ....

الّلهُمَّ ادخِل عَلی أَهلِ القُبُورِ السُّرُورَ ، الّلهُمَّ اغنِ کُلَّ فَقِیرِ ... "

صورت کامل آنها در مفاتیح آمده است .

6-    احترام به کوچک وبزرگ :

حضرت محمد مصطفی (ص) هنگام ورود این ماه در فرازی از مواعظ خود فرموده است :

" به بزرگان احترام گذارید و کودکان را مورد مهربان و عطوفت قرار دهید ، با نزدیکان خود رفت و آمد داشته باشید . آنکه در این ماه اخلاقش را نیکو نماید ، جواز عبور از صراط را بدست آورده است . "

7-    اطعام روزه داران .

8-    خواندن دعای افتتاح در هر شب .

9-    غسل .

در شب های فرد وتمام شب های دهه آخر ماه مبارک رمضان ، غسل مستحب است .

الف ) هنگام افطار،  10- رعایت آداب افطار : گفتن بسم الله الرحمن الرحیم و پس از تلاوت سوره قدر، دعای زیر خوانده شود :

اللهم لَکَ صُمتُ و عَلی رزقِکَ افطرتُ وَ عَلَیکَ تَوکلتُ ؛

پروردگارا برای تو روزه گرفتم و با رزق تو افطار کردم و بر تو توکل کردم .

ب ) با غذای حلال ، روزه خود را باز نماید و بهتر است با خرما باشد .

ج ) بهتر است افطار بعد از نماز مغرب و عشا باشد ، مگر آنکه ضعف بر او غلبه کرده باشد ، یاگروهی منتظر او باشند .

11- نافله مخصوص هر شب ماه مبارک رمضان .

شب اول : چهاررکعت در هر رکعت بعداز حمد 15 مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب دوم : چهاررکعت ، در هر رکعت بعداز حمد 20 مرتبه سوره انا انزلناه فی لیله القدر .

شب سوم : ده رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 50 مرتبه سوره قل هو الله احد .

شب چهارم : هشت رکعت ، در هر رکعت بعداز حمد 20 مرتبه اناانزلناه فی لیله القدر.

شب پنجم : دو رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 50 مرتبه سوره قل هو الله احد و بعد از سلام صد مرتبه صلوات بفرستد.

شب ششم : چهاررکعت ، درهر رکعت بعد از حمد یک مرتبه سوره تبارک الذی بیده الملک (سوره 67)

شب هفتم : چهاررکعت ، درهر رکعت بعد از حمد سیزده مرتبه سوره انا انزلناه فی لیله القدر .

شب هشتم : دو رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 10 مرتبه سوره قل هو الله احد و بعد ازسلام هزار مرتبه سبحان الله .

شب نهم : شش رکعت ، در بین نماز مغرب وعشا خوانده شود که در هر رکعت بعد از حمد 7 مرتبه آیه الکرسی و بعد از اتمام ، پنجاه مرتبه اللهم صل علی محمد و آل محمد .

شب دهم : بیست رکعت درهر رکعت بعد از حمد30مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب یازدهم : دو رکعت و در هر رکعت بعد از حمد ، 20 مرتبه سوره انا اعطیناک الکوثر .

شب دوازدهم : هشت رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 30 مرتبه انا انزلناه فی لیله القدر

 شب سیزدهم : چهاررکعت ، در هر رکعت بعد از حمد 25 مرتبه سوره قل هو الله احد .

شب چهاردهم : شش رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 30 مرتبه سوره اذا زلزلت الارض زلزالها(سوره99) .

شب پانزدهم : چهاررکعت ، در دو رکعت اول بعد از حمد 100 مرتبه سوره قل هوالله احد و در دو رکعت دوم بعد از حمد 50 مرتبه سوره قل هو الله احد .

شب شانزدهم : دوازده رکعت و در هر رکعت بعد از حمد 12 مرتبه الهیکم التکاثر (سوره 102)

شب هفدهم : دو رکعت ، در رکعت اول بعد از حمد هر سوره که بخواهد ، بخواند و دررکعت دوم بعد از حمد صد مرتبه قل هوالله احد و بعد ازسلام صد مرتبه لا اله الا الله .

شب هجدهم : چهار رکعت ، در هر رکعت بعد از حمد 25 مرتبه انا اعطیناک الکوثر .

شب نوزدهم : 50 رکعت ، در هر رکعت بعد از حمد سوره اذا زلزلت الارض زلزالها .

شب بیستم تا شب بیست وچهارم : درهر یک هشت رکعت و هر سوره ای که بخواهد بخواند .

شب بیست وپنجم : هشت رکعت ، درهررکعت بعد از حمد 10 مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب بیست و ششم : هشت رکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 100 مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب بیست وهفتم : چهاررکعت ، درهر رکعت بعد از حمد 25 مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب بیست و هشتم : شش رکعت و درهر رکعت بعد از حمد 100 مرتبه آیه الکرسی و 100 مرتبه قل هوالله احد و 100 مرتبه سوره کوثر و بعد از نماز 100 مرتبه صلوات .

شب بیست و نهم : دو رکعت ، در هررکعت بعد از حمد 20 مرتبه سوره قل هوالله احد .

شب سی ام : دوازده رکعت ، در هر رکعت بعد از حمد 20 مرتبه قل هو الله احد وبعد از نماز 100 صلوات بر محمد و آل محمد بفرستد .

  اعمال مخصوص شب ها و روزهای ماه مبارک رمضان :

شب اول :

1-    زیارت حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) .

2-    خواندن دعای مخصوص شب اول ماه رمضان .

روز اول :

1-    غسل .

2-    نماز؛ این نماز دو رکعت است که در رکعت اول بعد از حمد سوره فتح و در رکعت دوم بعد از حمد هر سوره ای که خواست بخواند .

3-    معطر کردن .

4-    دعای روز اول ماه رمضان خوانده شود .

روز ششم :

1-    نماز ؛ این نماز دو رکعت است که در هر رکعت بعد از حمد 25 مرتبه سوره توحید خوانده شود .

2-    دعای روز ششم .

شب سیزدهم :

اعمال شب سیزدهم ماه مبارک رمضان ؛

1-    نماز : دو رکعت است که مطابق نماز سیزده رجب است ، درهر رکعت بعد از حمد سوره یس ، ملک وتوحید خوانده شود .

 2-    خواندن دعای مجیر .

شب چهاردهم :

1-    چهاررکعت نماز مطابق دستور شب سیزدهم رجب که در دستور شب سیزدهم ماه رمضان ذکر شد .

2-    قرائت دعای مجیر .

شب پانزدهم :

1-    شش رکعت نماز ؛ مطابق نمازی است که در شب سیزدهم و چهاردهم ذکر شد .

2-    دعای مجیر .

3-    زیارت امام حسین (ع) .

شب نوزدهم : شب نوزدهم ماه مبارک رمضان با شب های بیست ویکم و بیست وسوم که به عنوان شب قدر در روایات از آن یاد شده است از فضایل بسیاری برخوردار بوده و دارای اعمال مشترک و اعمال مخصوص هستند که در ذیل توضیح داده می شود :

الف . اعمال مشترک :

1-    غسل ؛ باید مقارن غروب آفتاب انجام شود ، بهتر است که نماز مغرب و عشا با این غسل خوانده شود .

2-  نماز ؛ این نماز دو رکعت است ، درهر رکعت بعد از حمد ، هفت مرتبه سوره توحید و پس از نماز هفتاد مرتبه " استغفرالله و اتوب الیه " خوانده شود .

3-    احیاء .

4-    قرآن بر سر گرفتن .

5-    خواندن 100 رکعت نماز .

6-    خواندن دعای مخصوص : الّلهُمَّ اِنّی اَمسَیتُ لَکَ عَبداً داخِراً ...

7-    صدقه .

8-    خواندن دعای جوشن کبیر .

9-    زیارت امام حسین (ع) .

ب . اعمام مخصوص : شب نوزدهم :

1- خواندن 100 مرتبه  " استغفرالله و اتوب الیه " .

2- خواندن 100 مرتبه " اللهم العن قتله امیرالمؤمنین (ع)"

شب و روز بیست و یکم :

شب ؛ اعمال مشترک آن در شب نوزدهم توضیح داده شد .

روز ؛ شروع اعتکاف ، در دهه آخر ماه مبارک رمضان که بسیار فضیلت دارد .

شب بیست وسوم :

1-    اعمال مشترک که در اعمال شب نوزدهم ذکر شد .

2-    خواندن دعای فرج ؛ الّلهُمَّ کُن لِوَلِیِّکَ الحُجَّهِ ابنِ الحَسَن ...

3-    خواندن سوره های عنکبوت ، روم و دخان .

4-    خواندن هزار مرتبه سوره قدر .

5-    خواندن دعای مخصوص الّلهُمَّ امدُد لِی فِی عُمرِی وَ أَوسِع لِی فِی رِزقِی ....

شب بیست و هفتم :

اعمال مخصوص این شب عبارتند از :

1-    غسل

2-    از امام زین العابدین (ع) نقل شده است که این دعا را در این شب مکرر می خواند :

       الّلهُمَّ ارزُقنِی التَّجافِی عَن دارِ الغَرُورِ وَ الإِنابَهِ إلی دارِالخُلُودِ وَ الإستِعدادِ لِلمَوتِ قَبلَ حُلُولِ الفَوتِ ؛

خدایا! جدا شدن از این دنیا را روزیم کن و رسیدن به مکان جاودانی را نصیبم فرما و آمادگی برای موت را قبل از رسیدن فوت برایم فراهم کن .

شب سی ام :

دستورات ویژه شب سی ام :

1-    خواندن دعای وداع ماه رمضان ( دعای 45 صیحفه سجادیه ) .

2-    خواندن زیارت امام حسین (ع) .

3-    محاسبه اعمال یک ماه .

4-    خواندن سوره های : کهف ، انعام و یس .

5-    غسل .

6-    100 مرتبه " استغفرالله و اتوب الیه " .

7-    خواندن دعای زیر :

الّلهُمَّ لا تَجعَلهُ آخِرَ العَهدِ مِن صِیامِی لِشَهرِ رَمِضانَ وَ أَعُوذُ بِکَ أَن یَطلُعَ فَجرُ هذِهِ اللَّیلَهِ إلّا فَقَد غَفَرتَ لِی ؛

خدایا این ماه رمضان را آخرین ماه رمضان عمر من قرار مده . خدایا پناه می برم به تو از این که این شب پایان یابد و طلوع فجر بدمد ، مگر این که مرا مورد غفران و آمرزش خود قرار دهی .

روز سی ام :

دستورات ویژه روز سی ام :

1-    خواندن این دعا را که از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است :

الّلهُمَّ إنّی أسئَلُکَ إِخباتَ المُخبِتینَ وَ إِخلاصَ المُوقِنِینَ وَ مُوافَقَهَ الأبرارِ وَ استِحقاقَ حَقائِقَ الإیمانِ وَ الغَنیمَهَ مِن کُلِّ بِرٍّ وَ السَّلامَهَ مِن کُلِّ إثمٍ وَ وُجُوبَ رَحمَتِکَ وَ عَزائِمَ مَغفِرَتِکَ وَ الفَوزَ بِالجَنَّهِ وَ النَّجاهَ مِنَ النّارِ ؛

خدایا از تو فروتنی و خاکساری درخواست می کنم و همچنین اخلاص اهل یقین و همنشینی با نیکان و رسیدن به حقایق ایمان و بهره مندی از هر نیکی و سلامت ماندن را از هر گناهی و وصول به رحمت تو بخشش گناهانم و رسیدن به بهشت و نجات از آتش را از تو درخواست می کنم .

2-    توسل به ائمه اطهار (ع)

مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی در این مورد در کتاب " المراقبات " آورده است : " چون این روز ( سی ام ماه مبارک رمضان ) روز تقدیم اعمال است ، در آخر آن به ائمه توجه نموده و با تضرع و تواضع از آنان طلب اصلاح کارهای خویش را بنماید " .





طبقه بندی: دستورالعمل های اهلبیت عصمت وطهارت علیهم السلام، 
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 23 آبان 1389 توسط عبدالله
تمامی حقوق مطالب برای توصیه های اخلاقی و معنوی محفوظ می باشد